فهرست مطالب
چرایی و مزایای ثبت برند در ایران
ثبت رسمی برند در سازمان مالکیت صنعتی فراتر از یک الزام اداری است؛ این اقدام، ایجاد حق انحصاری بهرهبرداری از علامت تجاری در حوزههای تعریفشده را تضمین میکند. از منظر تجاری، برند ثبتشده قدرتمندترین ابزار تمایز در بازار است: جلوگیری از نزول کیفیت ادراکشده، افزایش اعتبار در میان مشتریان و تسهیل توسعه محصول یا ورود به زنجیرههای عرضه جدید را ممکن میسازد. از منظر حقوقی، ثبت رسمی موجبات امتناع از سوءاستفاده رقبا را فراهم کرده و در دعاوی حقوقی و کیفری، بهعنوان مدرک قوی در اثبات مالکیت و حق تقدم عمل میکند؛ یعنی وجود گواهی ثبت، ترازوی قدرت در مراحل کارشناسی، توقیف کالا و اخذ غرامت خواهد بود.
در بعد مالی و شرکتی، برندِ ثبتشده به یک دارایی نامشهود تبدیل میشود که قابلیت ارزشگذاری، وثیقهگذاری، انتقال و واگذاری مجوز (لیسانس/فرنچایز) را دارد؛ این ویژگیها تأثیر مستقیم بر جذب سرمایه، ادغام و تملک، و گزارشات حسابداری (سرمایه فکری) دارد. در نتیجه، ثبت دقیق و بهموقع برند هزینههای ریسک حقوقی را کاهش و ظرفیت ایجاد درآمد پایدار و رشد بازار را افزایش میدهد. امکان دریافت مشاوره حقوقی، ارزیابی طبقهبندی کالا/خدمات و بررسی سابقه پیش از درخواست وجود دارد؛ همچنین درخواست بررسی پرونده یا ثبت زمانبندی مشاوره از طریق سامانهها و دفاتر رسمی قابل انجام است و پرسشها و نظرات میتوانند در بخش کامنتها ثبت شوند.
آشنایی با مرجع و پیشنیازها: سامانه مالکیت معنوی (iripo/ipm)
ثبتنام و ورود
سامانه مالکیت معنوی (معروف به iripo یا ipm) مرجع رسمی ثبت علائم تجاری و پروندههای مالکیت صنعتی است. روند معمول آغاز با ایجاد حساب کاربری در درگاه مربوطه است که شامل وارد کردن اطلاعات هویتی (کد ملی برای اشخاص حقیقی یا شناسه ملی و اطلاعات ثبتی برای حقوقی)، ایمیل و شماره تلفن قابلتأیید میشود. پس از تکمیل فرم اولیه، فرایند فعالسازی از طریق پیامک یا ایمیل انجام میپذیرد و دسترسی به بخش ثبت اظهارنامه فراهم میگردد. نقش کاربری (مالک، نماینده یا وکیل) هنگام ثبت تعیین میشود و مستندات مربوط به نمایندگی معمولاً باید بهصورت الکترونیکی بارگذاری شود.
احراز هویت و نکات حساب کاربری
احراز هویت در سامانه به دو صورت الکترونیکی و در موارد خاص حضوری صورت میپذیرد: تأیید شماره همراه و کد یکبار مصرف، استفاده از امضای الکترونیک (در صورت دسترسی حقوقی یا نمایندگان رسمی) و بارگذاری اسکن مدارک هویتی و روزنامه رسمی برای شرکتها. برای جلوگیری از نواقص و رد اظهارنامه، تکمیل دقیق پروفایل، آپلود تصاویر واضح مدارک، و تعیین دقیق نوع مالکیت (فرد حقیقی/حقوقی) ضروری است. سامانه معمولاً امکان پرداخت آنلاین هزینهها، پیگیری وضعیت پرونده و دریافت ابلاغیهها را فراهم میآورد؛ لذا تکمیل اطلاعات تماس و فعال کردن اعلانها باعث تسریع روند خواهد شد.
پیش از آغاز ثبت اظهارنامه، آمادهسازی مدارک و تکمیل پروفایل در سامانه توصیه میشود تا از نقص پرونده جلوگیری شود. در صورت نیاز به راهنمایی فنی یا حقوقی، استفاده از خدمات مشاورین یا وکلای تخصصی مالکیت معنوی و ثبت درخواست پشتیبانی در سامانه امکانپذیر است؛ همچنین پرسشها و ابهامات میتوانند در بخش نظرات یا از طریق تماس رسمی مطرح شوند.
طبقهبندی کالاها و خدمات (سیستم نیس) و انتخاب نوع برند
انتخاب طبقه(ها) — راهنمای عملی
ابتدا بایستی کالاها و خدمات اصلی و گسترشپذیر کسبوکار مشخص شوند؛ طبقهبندی نیس بر اساس فهرست شمارهدار، هر کالا/خدمت را در یک یا چند کلاس قرار میدهد. روند عملی شامل استخراج کلمات کلیدی مرتبط با محصول/خدمت، تطبیق آنها با توصیفهای رسمی نیس در سایت سازمان مالکیت معنوی و اجرای استعلام در سامانه iripo است. در انتخاب طبقات، تمرکز باید روی پوشش کسبوکار فعلی و پیشبینی رشد نهاده شود — افزودن کلاسهای غیرضروری هزینه و ریسک رد تقاضا یا اعتراضات را افزایش میدهد، اما حذف کلاسهای مرتبط ممکن است در آینده مانع حفاظت از توسعه شود.
نوع برند — کلمهای، تصویری یا مرکب و راهنمای انتخاب دامنه پوشش
برند کلمهای (Word Mark) «حق استفاده از واژهها» را فارغ از شکل ظاهری محافظت میکند و در مواجهه با رقبا قابلیت اثبات بالایی دارد. برند تصویری (Logo/Figurative) شکل و طراحی خاص را محافظت میکند، اما اگر نام تنها ثبت نشود، دیگران ممکن است همان کلمات را با طراحی متفاوت استفاده کنند. ثبت مرکب (کلمهای+تصویری) بیشترین حفاظت را فراهم میآورد ولی هزینه و پیچیدگی بیشتر دارد. انتخاب دامنه پوشش باید مبتنی بر نوع برند و استراتژی تجاری باشد: برای محافظت از نام برند در تمام کاربردها، ثبت کلمهای پیشنهاد میشود؛ برای حفاظت از نشان بصری ویژه بستهبندی یا لوگو، ثبت تصویری یا مرکب ضروری است. همچنین توجه به تمایزپذیری (غیرتوصیفی و دارای شاخص متمایزکننده) و انجام جستجوی پیشثبت برای جلوگیری از تعارض با علائم موجود الزامی است.
نتیجهگیری کوتاه: اولویتبندی طبقات براساس نقشه راه محصول و ثبت همزمان کلمهای و تصویری برای حفاظت حداکثری منطقی است. برای نقشهبرداری دقیقتر طبقات و انتخاب نوع ثبت، بررسی استعلام در سامانه iripo یا هماهنگی با مشاور ثبت پیشنهاد میشود؛ در صورت تمایل امکان تنظیم وقت مشاوره یا ارسال استعلام آنلاین فراهم است.
مدارک لازم برای اشخاص حقیقی و حقوقی — چکلیست کامل
مدارک موردنیاز برای اشخاص حقیقی
- فرم تقاضای ثبت علامت تکمیلشده در سامانه مالکیت معنوی.
- نسخه رنگی یا با کیفیت تصویر علامت (مشخصات فرمت در ادامه).
- کپی شناسنامه و کارت ملی (صفحه اول و در صورت داشتن توضیحات، صفحات مربوطه).
- لیست کالاها و خدمات همراه با شماره طبقات بر اساس سیستم نیس.
- رسید پرداخت هزینه/حقالثبت (فیش بانکی یا رسید الکترونیکی).
- در صورت اقدام از طریق نماینده: وکالتنامه رسمی یا معرفینامه با امضای صاحب حق.
- در صورت استفاده از علامت تجاری مالکیت مشترک: مدارک اثبات شراکت یا مجوز استفاده.
مدارک موردنیاز برای اشخاص حقوقی
- فرم تقاضا به نام شرکت و مشخصات متقن متقاضی.
- آگهی تأسیس و آگهی آخرین تغییرات (روزنامه رسمی یا کپی معتبر).
- اساسنامه/شرکتنامه در صورت نیاز برای اثبات سمت متقاضی.
- کپی کارت ملی و معرفینامه مدیرعامل با مهر شرکت و امضای صاحبان حق.
- صورتجلسه مجمع یا هیئتمدیره در مواردی که ثبت توسط نماینده رسمی شرکت انجام میشود.
- کد اقتصادی و شناسه ملی (در صورت موجود بودن).
نمونه معرفینامه و نحوه رسیدگی به امضا
معرفینامه باید شامل عنوان «معرفینامه جهت ثبت علامت»، مشخصات کامل متقاضی (نام، کدملی/شناسه)، نام نماینده، شرح اختیارات (ارسال و دریافت نامه، امضای وکالت) تاریخ و امضای صاحب حق همراه با مهر (برای حقوقی). امضای نمونه (نمونهامضاء) معمولاً بهصورت یک صفحه جداگانه الصاق میشود؛ آن را رنگی اسکن کنید، پشتنویسی و تاریخگذاری شود و در صورت نیاز برابر اصل یا تایید محضری باشد.
فرمتهای پذیرفتهشده برای لوگو/تصویر
فرمتهای برداری: PDF, EPS, AI (در صورت امکان)؛ فرمتهای پیکسلی: JPG/JPEG, PNG, TIFF. توصیهها: رزولوشن حداقل 300 dpi، پیشزمینه سفید یا شفاف، رنگبندی RGB، اندازه حداقل 400×400 پیکسل و فایل بدون علائم آبیبر یا واترمارک. در صورت ارائه نسخه برداری، ارسال فایل و نسخه تبدیلشده (مثلاً PDF و JPG) شانس بررسی سریعتر را افزایش میدهد.
برای تسریع پروسه: پیش از ثبت، همه مدارک را اسکن رنگی و خوانا تهیه کنید، معرفینامهها را با مهر و امضا تکمیل نمایید و فایلهای تصویری را مطابق توصیه فوق آماده کنید. برای سوال یا بررسی مدارک قبل از بارگذاری، میتوانید با یک کارشناس ثبت برند تماس بگیرید یا از خدمات پیشثبت استفاده کنید.
مراحل عملی ثبت برند در سامانه — از استعلام تا آگهی نهایی
ورود، انتخاب نوع و تکمیل اظهارنامه
ابتدا به سامانه مالکیت معنوی (سامانه iripo/ipm) وارد و حساب کاربری ایجاد کنید. در فرم جدید، نوع متقاضی (حقیقی/حقوقی)، نوع علامت (نشان کلمهای، تصویری یا ترکیبی)، طبقه(های) نیس و توضیح مختصر درباره استفاده از برند را دقیق وارد نمایید. نمونه تصویری علامت (فرمت PNG/JPG با وضوح مناسب) و مدارک هویتی/مؤسسهای را بارگذاری کنید. دقت در متن اظهارنامه و تعیین دقیق طبقات از بروز نقص و اعتراض جلوگیری میکند.
استعلام مشابهت و نکات فنی
قبل از ثبت، از ابزار استعلام مشابهت سامانه استفاده کرده و بانک آگهیهای پیشین را جستجو کنید. بهویژه به علائم همصوت و هممعنی توجه کنید—کپی ظاهری تنها یکی از معیارهاست. اگر علامت از کلمات عمومی یا مشابه علائم ثبتشده باشد، احتمال رد یا اعتراض افزایش مییابد؛ در این موارد تغییر نام یا افزودن عنصر متمایز را مدنظر قرار دهید.
پرداختها، پیگیری رفع نقص و انتشار آگهی
پس از تأیید اولیه، هزینههای اظهارنامه، حقالعمل کارشناسی و آگهی را در سامانه پرداخت کنید. شماره اظهارنامه و فایل رسید را نگهدارید. کارشناسی معمولاً با اعلام «نقص» همراه است که ظرف مهلت تعیینشده (معمولاً 30 روز) باید رفع شود—پاسخدهی سریع از ایجاد تأخیر یا رد جلوگیری میکند. در صورت اعلام اعتراض از سوی اشخاص ثالث، پاسخ مستند ارائه دهید یا از مشاور حقوقی کمک بگیرید. در پایان، در صورت پذیرش، آگهی علامت در روزنامه رسمی/سامانه منتشر و گواهی ثبت صادر میشود. معمولاً از ثبت الی انتشار آگهی چند ماه طول میکشد؛ پیگیری منظم وضعیت در سامانه ضروری است.
برای جلوگیری از اشتباهات رایج، قبل از ثبت یک چکلیست مدارک آماده کنید و در صورت عدم اطمینان، مشاوره حقوقی یا ثبتنام حضوری رزرو نمایید تا روند سریعتر و کمخطاتر انجام شود.
هزینهها و تعرفههای مرتبط با ثبت برند (تفکیک اقلام و مثالهای عددی)
هزینههای ثبت برند در ایران از چند قلم اصلی تشکیل میشود: هزینه ثبت اظهارنامه در سامانه، حقالثبت یا هزینه بررسی و ثبت برای هر طبقه، هزینه آگهی (روزنامه/اداری) و هزینه نماینده/مشاور در صورت استفاده. علاوه بر این، هزینههای احتمالی برای اعتراضات، رفع نقص یا تمدید نیز ممکن است اعمال شود. بهدلیل تغییرات دورهای تعرفهها و نوسانات ارزی، اعداد زیر بهعنوان بازههای متداول تقریبی ارائه میشود و بررسی تعرفههای رسمی سامانه مالکیت معنوی توصیه میشود.
قلمهای هزینهای — بازههای تقریبی (تومان)
| قلم هزینه | بازه معمول (تقریبی) | توضیح |
|---|---|---|
| ثبت اظهارنامه (سامانه) | ۲۰۰,۰۰۰ – ۸۰۰,۰۰۰ | هزینه اولیه ارسال پرونده در سامانه |
| حقالثبت هر طبقه | ۳۰۰,۰۰۰ – ۱,۲۰۰,۰۰۰ | پرداخت برای هر کلاس طبق طبقهبندی نیس |
| آگهی روزنامه / آگهی رسمی | ۱۵۰,۰۰۰ – ۹۰۰,۰۰۰ | هزینه انتشار آگهی در روزنامه رسمی یا نشریات مجاز |
| هزینه نماینده/مشاور | ۸۰۰,۰۰۰ – ۱۵,۰۰۰,۰۰۰+ | وابسته به تجربه و خدمات (استعلام، پیگیری، دفاع) |
| هزینههای کارشناسی/رفع نقص/اعتراض | ۲۰۰,۰۰۰ – ۲,۵۰۰,۰۰۰ | پرداختهای احتمالی در فرایند بررسی یا اعتراض |
مثال عددی (نمادین)
- ثبت برند در ۱ طبقه بدون نماینده: اظهارنامه ۴۰۰٬۰۰۰ + حقالثبت ۵۰۰٬۰۰۰ + آگهی ۳۰۰٬۰۰۰ ≈ مجموع ۱٫۲۰۰٫۰۰۰ تومان
- ثبت برند در ۲ طبقه با نماینده معمولی: اظهارنامه ۴۰۰٬۰۰۰ + (۲×۵۰۰٬۰۰۰) + آگهی ۳۵۰٬۰۰۰ + نماینده ۳۰۰۰٬۰۰۰ ≈ مجموع ۵٫۷۵۰٫۰۰۰ تومان
برای برآورد دقیق هزینهها توصیه میشود تعرفههای جدید در سامانه مالکیت معنوی بررسی و در صورت نیاز از مشاوره حقوقی استفاده شود. تجربهها و سوالات کاربران در بخش دیدگاهها میتواند برای دیگر متقاضیان مفید باشد.
زمانبندی، رفع نقص، اعتراض به ادعاها و روند کارشناسی
در عمل زمانبندی ثبت برند در ایران قابل تغییر است اما بازههای معمول را میتوان بهصورت خلاصه پیشبینی کرد تا برای برنامهریزی آگاهانه آماده باشید: بررسی اداری و اعلام نقص (معمولاً 1–2 ماه)، بررسی ماهوی و صدور قرار انتشار آگهی (معمولاً 2–6 ماه بسته به پیچیدگی)، دوره انتشار و امکان اعتراض اشخاص ثالث (حدود 60 روز از تاریخ آگهی) و در نهایت صدور گواهی ثبت (در صورت عدم اعتراض یا رفع موفق اعتراضها) که مجموعاً معمولاً بین 6 تا 12 ماه طول میکشد؛ در صورت اعتراض یا درخواستهای تکمیلی این زمان میتواند طولانیتر شود.
نحوه پاسخ به اعلام نقص و دفاع در برابر رد یا اعتراض
- اعلام نقص اداری: پس از دریافت ابلاغیه نقص از سامانه مالکیت معنوی، معمولاً مهلت استاندارد 30–60 روز است. پاسخ باید از طریق همان سامانه ارسال و شامل مدارک اصلاحشده، توضیح فنی یا وکالتنامه معتبر باشد. پیگیری از طریق آپلود مستندات و ثبت نامه در بخش پیگیری ضروری است.
- دوره آگهی و اعتراض طرف ثالث: با انتشار آگهی، افراد یا صاحبان علائم مشابه تا پایان مهلت (معمولاً 60 روز) میتوانند اعتراض ثبت کنند. در صورت دریافت اعتراض، بهسرعت دفاع کتبی، مدارک احراز تاریخ استفاده، فاکتورها، قراردادها و دلایل تمایز را ارسال کنید؛ در عمل 30–60 روز برای پاسخگویی وقت خواهید داشت.
- رد تقاضا و مراحل بعدی: اگر درخواست رد شود، امکان درخواست بازنگری اداری یا ارائه دفاع تکمیلی وجود دارد و در صورت ادامه اختلاف، مسیرهای قضایی و شکایت به مراجع صالح باز است. در همه مراحل اسناد مستند و تاریخدار (صورتحساب، نمونههای بستهبندی، تبلیغات) بیشترین تأثیر را دارند.
پیگیری منظم پرونده در سامانه، پاسخدهی سریع به ابلاغها و تهیه مدارک مستندِ مرتبط، احتمال موفقیت را بسیار افزایش میدهد. برای راهنمایی دقیقتر میتوانید پرونده را با یک وکیل یا مشاور مالکیت صنعتی بررسی کنید یا در بخش نظرات سوالات مشخص پرونده را مطرح نمایید تا راهنمایی شود؛ در صورت نیاز به مشاوره تخصصی، تماس تلفنی یا تعیین وقت مشاوره پیشنهاد میشود.
تمدید، انتقال، تغییرات و ثبت بینالمللی (مادرید و نکات عملی)
تمدید ۱۰ ساله — مراحل و نکات اجرایی
حق امتیاز برند هر ده سال یکبار قابلیت تمدید دارد و مدت جدید از تاریخ انقضای دوره قبلی محاسبه میشود. برای تمدید باید درخواست رسمی تمدید به همراه مدارک نمایندگی (در صورت وکالت دادن) و پرداخت هزینههای مربوط در سامانه مالکیت معنوی ارائه شود. زمانبندی را جدی بگیرید: درخواست قبل از پایان مهلت قانونی ثبت شود و در صورت تأخیر معمولاً مهلتهای مهلتدار با جریمه وجود دارد — میزان و وجود «دورهی تنفسی» و جرایم را در تعرفههای جاری سازمان بررسی کنید.
انتقال مالکیت و اعمال تغییرات در مشخصات
انتقال مالکیت تابع قرارداد انتقال یا صورتجلسه رسمی است و برای اثربخشی نسبت به اشخاص ثالث باید در سامانه ثبت و در پرونده رسمی قید شود. مدارک معمول شامل قرارداد یا حکم قضایی، کارت ملی/اسناد هویتی، وکالتنامه/نمایندگی و پرداخت هزینه ثبت انتقال است. تغییر مشخصات (تغییر نام، آدرس، ترکیب شرکتی) نیز با ارائه مستندات قانونی قابل ثبت است؛ اما تغییر در ذات علامت (شکل، عنصر متمایزکننده) در اغلب موارد مستلزم اظهارنامه جدید است و بهعنوان اصلاح ساده پذیرفته نمیشود.
ثبت بینالمللی از طریق مادرید — خلاصه و راهکارهای عملی
سیستم مادرید امکان ثبت بینالمللی را با یک درخواست واحد فراهم میکند، اما توجه شود که دفتر مبدا باید قراردادی عضو مادرید باشد. از آنجا که عضویت کشور مبدأ شرط است، متقاضیان ایرانی معمولاً باید ابتدا در یک کشور عضو (مثلاً محل اقامت یا نمایندهٔ تجاری) درخواست پایه ثبت کنند یا از طریق نماینده خارجی اقدام نمایند. ساختار هزینهها شامل هزینه پایه، هزینههای تعیینشده برای هر کشور و احتمالی هزینههای تکمیلی است و مراحل ملیسازی/اعتراض در ادارات انتخابی ممکن است 12 تا 18 ماه طول بکشد. برای جلوگیری از اشتباهات و کاهش ریسک اعتراض، پیش از اقدام بینالمللی استعلام گسترده و مشاوره با وکیل امور مالکیت معنوی توصیه میشود.
برای راهنمایی عملیتر درباره مدارک، هزینهها و زمانبندیهای دقیق مربوط به تمدید یا انتقال برندتان، میتوانید یک مشاوره تخصصی رزرو کنید یا سوالات خود را در بخش نظرات مطرح نمایید.
اشتباهات رایج متقاضیان ثبت برند و نحوه اجتناب از آنها
خطاها و راهکارهای عملی
- عدم استعلام کافی و شباهت به علائم موجود: جستجوی سطحی در اینترنت باعث تقابل با علائم ثبتشده میشود. انجام جستجوی جامع در پایگاههای مالکیت معنوی و مشاوره با کارشناس حقوقی قبل از ثبت، ریسک رد شدن را کاهش میدهد.
- طبقهبندی نادرست طبق سیستم نیس: انتخاب کلاسهای ناقص یا اشتباه، حق پوشش برند را محدود میکند. تهیه فهرست دقیق کالاها و خدمات مطابق شرح نیس و استفاده از راهنمای کلاسبندی یا مشاور تخصصی توصیه میشود.
- ارسال مدارک ناقص یا اشتباه: اسکنهای نامناسب، عدم تطابق نام شرکت/مالک یا فقدان وکالتنامه از دلایل متداول نقصاند. چکلیست مدارک بر اساس نوع متقاضی (حقیقی/حقوقی) و کنترل کیفیت فایلها قبل از بارگذاری راهگشا است.
- تاخیر در رفع نقص و عدم پیگیری سامانه: عدم پاسخ به ابلاغها موجب رد یا طولانی شدن پروسه میشود. پیگیری منظم پرونده در سامانه، تعیین مسئول پیگیری و آمادگی اسناد پشتیبان زمان پاسخ را کوتاه میکند.
- انتخاب نشان توصیفی یا عام: علائم توصیفی قابلیت ثبت و حمایت محدودی دارند. انتخاب نشان متمایز، ترکیب کلمات ساختگی یا طراحی گرافیکی ویژه، شانس ثبت و دفاع را افزایش میدهد.
- غفلت از حفاظت بینالمللی و قراردادهای مالکیت: نبود استراتژی بینالمللی یا قراردادهای انتقال/مالکیت موجب اختلافات بعدی میشود. برای بازارهای هدف از مسیر مادرید یا ثبت محلی و تدوین قراردادهای روشن استفاده شود.
برای کاهش ریسکهای فوق، استفاده از چکلیست جامع، مشاوره تخصصی در مرحله پیشازثبت و پیگیری منظم پرونده ضروری است. در صورت نیاز به بررسی موردی یا تهیه چکلیست اختصاصی، درخواست مشاوره ثبت گردد یا سؤالها در بخش نظرات مطرح شود تا راهنماییهای عملی ارائه شود.
نتیجهگیری
برای ثبت موفق برند کافی است فرایند را به مراحل عملی و قابل اجرا تقسیم کنید: ابتدا استعلام مشابهت و حقوقی در سامانه مالکیت معنوی انجام شود تا از ردّ اولیه جلوگیری شود؛ سپس طبقهبندی دقیق کالا/خدمت (سیستم نیس) و تعیین نوع علامت (نشان نوشتاری، ترکیبی، صوتی و غیره) در اولویت قرار گیرد. مدارک هویتی و شرکت (آگهی تاسیس، اساسنامه، وکالتنامه در صورت نیاز) را بر اساس چکلیست آماده و اسکن کنید و نمونهای از علامت با کیفیت مناسب بارگذاری نمایید. در طول روند، به موقع هزینهها را پرداخت و به نواقص کارشناسی پاسخ دهید؛ رسیدگی سریع به اعلام نقص و پاسخ به اعتراضها شانس پذیرش را افزایش میدهد. از اشتباهات رایج مانند انتخاب طبقه نادرست یا عدم استعلام قبلی پرهیز کنید و در موارد پیچیده از مشاوره حقوقی یا کارشناس ثبت برند بهره ببرید.
اقدام نهایی: قبل از هر قدم عملی، استعلام آنلاین در سامانه iripo انجام دهید و پرونده را پیگیری کنید تا از مراحل بعدی مطلع بمانید. برای راهنمایی اختصاصی، میتوانید وقت مشاوره رزرو کنید یا سوالات خود را در بخش نظرات مطرح نمایید تا راهنماییهای مشخصتری دریافت کنید.
Image by: Kindel Media
https://www.pexels.com/@kindelmedia


