عکس مجازات جایگزین حبس گروه حقوقی لاوین

مجازات جایگزین حبس

با توجه به این موضوع که مجازات حبس دارای آثار مخرب فراوانی است، قانون‌گذار در سال 1399 تصمیم گرفت در خصوص برخی جرایم، مجازات‌هایی را جایگزین مجازات حبس بنماید. اعمال مجازات جایگزین حبس توسط دادگاه در برخی موارد اجباری و برخی موارد اختیاری است. در این نوشتار از سایت گروه حقوقی لاوین در رابطه با شرایط اعمال مجازات جایگزین حبس و انواع آن اطلاعات مفید و کاربردی را در اختیار شما قرار خواهیم داد. توصیه می‌شود این نوشتار را مطالعه کنید.

نصب اپلیکیشن حقوقی لاوین

دسترسی آسان و فوری به وکیل متخصص با نصب اپلیکیشن حقوقی لاویـــــــن

مجازات جایگزین حبس چیست؟

مطابق با ماده 68 قانون آیین دادرسی کیفری «مجازات‌‌های جایگزین حبس عبارت از دوره مراقبت، خدمات عمومی رایگان، جزای نقدی، جزای نقدی روزانه و محرومیت از حقوق اجتماعی ‌است که در صورت گذشت شاکی و وجود جهات تخفیف با ملاحظه نوع جرم و کیفیت ارتکاب آن، آثار ناشی از جرم، سن، مهارت، وضعیت، شخصیت و سابقه مجرم، وضعیت بزه‌ دیده و سایر اوضاع و احوال، تعیین و اجرا می‌شود».

اعمال مجازات جایگزین حبس توسط دادگاه به جای مجازات حبس، در برخی موارد الزامی و در برخی موارد اختیاری است. لازم به ذکر است دادگاه می‌‌تواند در موارد اعمال مجازات جایگزین حبس، با در نظر گرفتن وضعیت محکوم و همچنین جرم ارتکابی، محکوم را به یک یا چند مورد از مجازات‌ تبعی و مجازات تکمیلی محکوم نماید. البته باید به این نکته نیز توجه نمود که مدت این مجازات نباید بیش از دو سال باشد.

موارد اجباری اعمال مجازات جایگزین حبس

در رابطه با برخی جرایم دادگاه مکلف است مجازات حبس جرم را به مجازات جایگزین حبس تبدیل نماید. این موارد عبارت‌اند از:

الف- در جرایمی که حداکثر مجازات قانونی آن‌ها سه ماه حبس است، اعمال مجازات جایگزین حبس اجباری است؛

ب- در صورتی که پس از تخفیف مجازات، دادگاه حکم به حبس کمتر از 91 روز صادر نماید، اعمال مجازات جایگزین حبس الزامی است؛

ج- در جرایم غیر عمدی با مجازات به حبس 2 سال یا کمتر؛

د- در جرایمی که حداکثر مجازات قانونی آن‌ها نود و یک روز تا شش ماه حبس است، مجازات حبس مرتکب به مجازات جایگزین حبس تبدیل می‌شود مگر آن که مرتکب به دلیل ارتکاب جرم عمدی دارای سابقه محکومیت کیفری مؤثر به شرح زیر باشد و از اجرای آن پنج سال نگذشته باشد:

1- بیش از یک فقره سابقه محکومیت قطعی به حبس تا شش ماه؛

2-  بیش از یک فقره سابقه محکومیت قطعی به جزای نقدی بیش از ده میلیون (۰۰۰/۰۰۰/ ۱۰) ریال؛

3- بیش از یک فقره سابقه محکومیت قطعی به شلاق تعزیری؛

4- یک فقره سابقه محکومیت قطعی به حبس بیش از شش ماه

5- یک فقره سابقه محکومیت قطعی به حد؛

6- یک فقره سابقه محکومیت قطعی به قصاص؛

7- یک فقره سابقه محکومیت قطعی به پرداخت بیش از یک‌ پنجم دیه.

عکس مجازات جایگزین حبس گروه حقوقی لاوین

موارد اختیاری اعمال مجازات جایگزین حبس

قانون‌گذار در رابطه با مجازات برخی از جرایم، این اختیار را به دادگاه اعطا کرده است که تا در صورت احراز شرایطی، مجازات حبس آن جرایم را به یکی از انواع مجازات‌های جایگزین حبس تبدیل نماید. این جرایم عبارت‌اند از:

الف- در جرایم غیر عمدی که حداکثر مجازات قانونی آن‌ها بیش از شش ماه تا یک سال است مگر این که مرتکب به دلیل ارتکاب جرم عمدی دارای سابقه محکومیت کیفری مؤثر به شرح زیر باشد و از اجرای آن پنج سال نگذشته باشد که در این صورت اعمال مجازات جایگزین حبس ممنوع است:

1- بیش از یک فقره سابقه محکومیت قطعی به حبس تا شش ماه؛

2-  بیش از یک فقره سابقه محکومیت قطعی به جزای نقدی بیش از ده میلیون (۰۰۰/۰۰۰/ ۱۰) ریال؛

3- بیش از یک فقره سابقه محکومیت قطعی به شلاق تعزیری؛

4- یک فقره سابقه محکومیت قطعی به حبس بیش از شش ماه

5- یک فقره سابقه محکومیت قطعی به حد؛

6- یک فقره سابقه محکومیت قطعی به قصاص؛

7- یک فقره سابقه محکومیت قطعی به پرداخت بیش از یک‌ پنجم دیه.

ب- در جرایم غیر عمدی که مجازات آن‌ها حبس بیش از دو سال است.

لازم به ذکر است که اعمال مجازات جایگزین حبس در جرایم علیه امنیت داخلی و خارجی کشور ممنوع است.

شرایط اعمال مجازات جایگزین حبس

در مواردی که اعمال مجازات جایگزین حبس الزامی است، دادگاه می‌بایست بدون هیچ‌گونه پیش شرطی اقدام به تعیین مجازات جایگزین حبس بنماید. اما در مواردی که اعمال این نوع مجازات اختیاری است، دادگاه باید در اعمال مجازات جایگزین حبس موارد زیر را احراز نماید:

الف- گذشت شاکی خصوصی؛

ب- احراز جهات تخفیف: جهات تخفیف عبارت‌اند از:

1- گذشت شاکی یا مدعی خصوصی؛

2- همکاری مؤثر متهم در شناسایی شرکا یا معاونان؛

3- همکاری مؤثر متهم در تحصیل ادله یا کشف اموال و اشیاء حاصله از جرم یا به کار رفته برای ارتکاب آن؛

4- اوضاع و احوال خاص مؤثر در ارتکاب جرم مانند رفتار یا گفتار تحریک‌آمیز بزه دیده یا وجود انگیزه شرافتمندانه در ارتکاب جرم؛

5- اعلام متهم قبل از تعقیب؛

6- اقرار مؤثر متهم در حین تحقیق و رسیدگی؛

7- ندامت، حسن سابقه متهم؛

8- وضع خاص متهم از قبیل کهولت یا بیماری؛

9- تلاش متهم به منظور تخفیف آثار جرم؛

10- اقدام متهم برای جبران زیان ناشی از آن؛

11- خفیف بودن زیان وارده به بزه دیده یا نتایج زیان‌بار جرم؛

12- مداخله ضعیف شریک یا معاون در وقوع جرم.

انواع مجازات جایگزین حبس

مجازات‌های جایگزین حبس انواع مختلفی دارند. در ادامه هر یک از انواع این نوع از مجازات را مورد بررسی قرار می‌دهیم.

1- دوره مراقبت

دوره مراقبت دوره‌ای است که طی آن محکوم به حبس، تحت نظارت قاضی اجرای احکام، به انجام یک یا چند مورد از دستورهای زیر محکوم می‌شود:

الف- حضور به موقع در زمان و مکان معینی؛

ب- ارائه اطلاعات و اسناد و مدارک تسهیل کننده نظارت؛

ج- اعلام هرگونه تغییر شغل، اقامتگاه یا جابه‌جایی در مدت کمتر از پانزده روز؛

د- کسب اجازه از مقام قضایی به منظور مسافرت به خارج از کشور.

مدت دوره مراقبت به شرح جدول زیر است:

ردیفمجازات قانونیمدت زمان دوره مراقبت
1در جرایمی ‌که مجازات قانونی آن‌ها حداکثر سه ماه حبس استتا شش ماه
2در جرایمی‌ که مجازات قانونی آن‌ها نود و یک روز تا شش ماه حبس استشش ماه تا یک سال
3در جرایمی که نوع و میزان تعزیر آن‌ها در قوانین موضوعه تعیین نشده استشش ماه تا یک سال
4در جرایمی‌ که مجازات قانونی آن‌ها بیش از شش ماه تا یک سال استیک تا دو سال
5در جرایم غیرعمدی که مجازات قانونی آن‌ها بیش از یک سال استدو تا چهار سال

2– خدمات عمومی رایگان

خدمت عمومی رایگان یکی از انواع مجازات‌های جایگزین حبس است که در آن محکوم با رضایت خود برای مدت معینی به شرح زیر تحت نظر قاضی اجرای احکام خدمات عمومی را به صورت رایگان انجام می‌دهد:

ردیفمجازات قانونیمدت زمان خدمات عمومی رایگان
1در جرایمی ‌که مجازات قانونی آن‌ها حداکثر سه ماه حبس استتا 270 ساعت
2در جرایمی‌ که مجازات قانونی آن‌ها نود و یک روز تا شش ماه حبس است270 تا 540 ساعت
3در جرایمی که نوع و میزان تعزیر آن‌ها در قوانین موضوعه تعیین نشده است270 تا 540 ساعت
4در جرایمی‌ که مجازات قانونی آن‌ها بیش از شش ماه تا یک سال است540 تا 1080 ساعت
5در جرایم غیرعمدی که مجازات قانونی آن‌ها بیش از یک سال است1080 تا 2160 ساعت

در رابطه با خدمت عمومی رایگان باید نکات زیر را مد نظر قرار دهید:

الف- ساعات ارائه خدمت عمومی ‌برای افراد شاغل روزانه حداکثر چهار ساعت است؛

ب- ساعات ارائه خدمت عمومی ‌برای افراد غیرشاغل روزانه حداکثر از هشت ساعت است؛

ج- ساعات ارائه خدمات عمومی نباید مانع از امرار معاش متعارف محکوم شود؛

د- دادگاه نباید به بیش از یک خدمت عمومی‌ رایگان حکم دهد؛

ه- چنانچه محکوم راضی به انجام خدمت عمومی رایگان نباشد، مجازات اصلی اجرا می‌شود.

عکس مجازات جایگزین حبس گروه حقوقی لاوین

3- جزای نقدی روزانه

جزای نقدی روزانه نیز یکی دیگر از انواع مجازات جایگزین حبس است. جزای نقدی روزانه عبارت است از یک هشتم تا یک چهارم درآمد روزانه محکوم که به‌ شرح زیر مورد حکم واقع می‌‌شود و با نظارت قاضی اجرای احکام وصول می‌‌گردد:

ردیفمجازات قانونیمدت زمان وصول جزای نقدی روزانه
1در جرایمی ‌که مجازات قانونی آن‌ها حداکثر سه ماه حبس استتا 180 روز
2در جرایمی‌ که مجازات قانونی آن‌ها نود و یک روز تا شش ماه حبس است180 تا 360 روز
3در جرایمی که نوع و میزان تعزیر آن‌ها در قوانین موضوعه تعیین نشده است180 تا 360 روز
4در جرایمی‌ که مجازات قانونی آن‌ها بیش از شش ماه تا یک سال است360 تا 720 روز
5در جرایم غیرعمدی که مجازات قانونی آن‌ها بیش از یک سال است720 تا 1440 روز

4- جزای نقدی

جزای نقدی به عنوان یکی دیگر از مجازات‌های جایگزین حبس دارای مبلغ مشخصی است که میزان آن را قانون‌گذار مشخص می‌نماید و بر اساس جدول زیر از محکوم دریافت می‌شود:

ردیفمجازات قانونیمیزان جزای نقدی
1در جرایمی ‌که مجازات قانونی آن‌ها حداکثر سه ماه حبس استتا 15 میلیون ریال
2در جرایمی‌ که مجازات قانونی آن‌ها نود و یک روز تا شش ماه حبس استاز 15 میلیون ریال تا 25 میلیون ریال
3در جرایمی که نوع و میزان تعزیر آن‌ها در قوانین موضوعه تعیین نشده استاز 15 میلیون ریال تا 25 میلیون ریال
4در جرایمی‌ که مجازات قانونی آن‌ها بیش از شش ماه تا یک سال استاز 25 میلیون ریال تا 70 میلیون ریال
5در جرایم غیرعمدی که مجازات قانونی آن‌ها بیش از یک سال استاز 70 میلیون ریال تا 100 میلیون ریال

در نظر داشته باشید، جهت ارتباط آسان و فوری با وکیل کیفری می‌توانید به سایت گروه حقوقی لاوین مراجعه کنید. لاوین کیفیت خدمات ارائه شده را تضمین می‌نماید.

پرسش و پاسخ مرتبط

شرایط اعمال مجازات جایگزین حبس چیست؟

در مواردی که اعمال مجازات جایگزین حبس توسط دادگاه الزامی است، هیچ‌گونه پیش شرطی برای اعمال آن وجود ندارد. اما در مواردی که اعمال این نوع مجازات اختیاری باشد، دادگاه باید شرایط زیر را احراز نماید:
الف- گذشت شاکی یا مدعی خصوصی؛
ب- احراز جهات تخفیف.

انواع مجازات جایگزین حبس کدام است؟

انواع مجازات‌های جایگزین حبس عبارت‌اند از:
1- دوره مراقبت؛
2- خدمات عمومی رایگان؛
3- جزای نقدی روزانه؛
4- جزای نقدی.

“گروه تولید محتوای تخصصی لاوین– سجاد اسفندیاری”